Tuesday, July 26, 2016

Glitch

Glitch කියන වචනෙ තේරුම කුමක් හෝ යන්ත්රයක හෝ උපකරණයක හදිසියේ ඇතිවන තාවකාලික දෝෂයක් යන්නයි. මේ වචනය බොහෝ විට භාවිතා වෙන්නේ පරිගණකයක, රූපවාහිනී තිරයක හෝ ප්රක්ෂේපණ යන්ත්රයක තිරයක් හදිසියේ ඇණහිටිමින් ඇතිවන අපැහැදිළි ව්යාකූල අවස්ථාව හැඳින්වීමටයි. එවන් අවස්ථාවක ඔබට දකින්න ලැබෙන්නේ සැබෑ තත්වය හෝ රූපය කුඩා අංශු හෝ කොටු වශයෙන් කැඩී ගොස් අපිළිවෙල කොළාජ් චිත්රයක් ලෙසයි. ඇතැම් විට සැබෑ රූපයෙහි දළ සේයාවක් ඔබට ඔබගේ සිත තුළ මවාගත හැකි වුවත් එය සැබෑම තත්වයද?, කරදරකාරී මෙන්ම අපැහැදිළි තත්වය කොයි මොහොතේ අවසානවේද යන නොසන්සුන් හැඟීමෙන් ඔබව පෙළන අවස්ථා ඔබට මතක ඇති.

චන්ද්රගුප්ත තේණුවර මේ සංසිද්ධිය ගළපන්නේ ලංකාවෙ මේ අවස්ථාවෙ පවතින දේශපාලනික හෝ දේශපාලනික නොවනවායැයි ඔබ සිතන සියළුම කාරණා සමඟයි. එකඟනොවී සිටීමට බැරිතරමටම ඒක බරපතලයි. පවතින සහ පැවතුන සංස්කෘතික සහ දේශපාලනික රෝගී තත්වය මුලින්ම රිදවන්නේ කලාකරුවාවයි. එම රිදුම කලාකෘති තුළ සියුම්ව අතුරා පිට කරන තෙක් ගින්නක් මෙන් හිත තුළ දැවෙනවා විය යුතුයි. කලාකරුවකු සෘජු දේශපාලනික මැදිහත් වීමකට වඩා එහා ගොස් බුද්ධිමත් සංවාදයක් සඳහා කලාව භාවිතා කිරීම ඉතාම සිත්ගන්නාසුළු තත්වයක්. කලාකෘති හුදෙක් දේශපාලනික මැදිහත් වීමක් නොවී ඒවා කලාව ලෙස රසවිඳීමට ඇති දොරගුලු වසා නොදැමීම ඊටත් වඩා ලස්සන කාරණාවක්.

කලාකෘතියක දේශපාලනික මැදිහත්වීම කෙසේ වෙතත් චිත්රයක් චිත්රයක් ලෙසටත්, සංගීතය සංගීතය ලෙසටත්, සිනමාපටයක් සිනමාපටයක් ලෙසටත් කලාත්මක රසවින්දනයකට ඉඩ හසර තිබිය යුතුයි. තේණුවර විසින් Glitch ප්රදර්ශනය සඳහා නිර්මාණයකර ඇති සියළුම චිත් එහි දේශපාලනික අර්ථයෙන් මුදවා ගත්කල වුවත් හැඩතළ, වර්ණ ඇතිරුම අලංකාර ප්රස්තුතයක් ලෙස විඳගැනීමට ඔබට හැකිවනු ඇත. නමුත් චිත් පසුබිමෙහි ඇති භයංකාරත්වය, වේදනාවන් සහ ලේ වල මතකයන්ගෙන්  ඔබට වෙන්වීමක් නොලැබෙනු ඇත.
අප රටක් ලෙස දීර්ඝ කාලීනව අත්දකින මෙම Glitch තත්වය තවම අවසන් වී නැති බවක් හැඟෙන අතර මෙම Glitch මොහොත සදාකාලික නොවීමට නම් චැනල් මාරු කිරීම පසෙකලා උපකරණය අලුත්වැඩියා කරගත යුතුව ඇත.


පලි: කලාකරුවකු විසින් අවංකව නිර්මාණය කලායැයි අනුමාන කළ හැකි ප්රකාශණමය චිත් ඉහළ මිලකට අළෙවි වීම සුභවාදී යැයි හැඟෙන්නේ, එසේ වීමට එවැනි කලා නිර්මාණ සඳහා පිළිගැනීමක් ලැබී තිබෙන බවයි. කලාව අගයකරන, එවැනි වියදමක් කලාකෘති සඳහා දැරිය හැකි පිරිසක් කොහේ හෝ ජීවත්වනබවයි.

සුමුදු අතුකෝරල

කියරොස්ටාමි

කියරොස්ටාමි ලෝක සිනමාවෙ එක අපූරු පරිච්ඡෙදයක් අවසන් කරනවා. ඒත් හොඳම දේ වෙන්නේ ඒ පරිච්ඡේදය ඉවර වෙන්නේ, තව පරිච්ඡේද ගොඩකට පණපොවලා. ඒක ඉරානයට විතරක් සීමාවෙන්නෙ නැහැ. ලෝකෙ හැම තැනම අහුමුලු වලින් කියරොස්ටාමි ඉවර කරපු තැනට අලුත් ආරම්බයක් ලැබෙනවා. කොන්ටෙම්පරරි සිනමාව ඇතුලෙ එයාව අයින් කරල කතාකරන්න අමාරුයි. දූවිළි, කහට, වියළි සුළඟ අස්සෙ නළියන හුදකලා ගස් වල පත්‍ර සහ රස්නෙ ඉවසගෙන අඬන්න ගොඩක් හේතු තිබිලත් නොහඬා ඉන්න මිනිස්සු ළඟට එයා කැමරාව අරන් ගියා. කියරොස්ටාමි ගෙ සිනමාවෙ සුළඟ, කඳු, ඉවරයක් නැති පාරවල්, දූවිල්ල සහ රළු බව අස්සෙන් මතුවෙන්නේ මිනිස්කම, හුදකලාව, ජීවිතයේ මරණය.
කියරොස්ටාමි ගෙ මම කැමතිම පින්තූරෙ තමයි මේක. එයා මහා සිනමාකරුවෙක් වුණාට පස්සෙ මේ කුඩා කැම්කොඩර් එකෙන් Five, ABC Africa වගේ චිත්‍රපටි හැදුවා. මොටර් රථයක සවිකරපු කුඩා කැමරාවකින් Ten චිත්‍රපටිය හැදුවා. චිත්‍රපටි ඇතුළට ඇත්ත මිනිස්සු, ඇත්ත පරිසර අරන් එන්න එයා බය වුණේ නැහැ. හුදකලා පරිසර දර්ශන අතරෙ ඒකාකාරී බව ඉවරවෙන්නෙ අපැහැදිලි නමුත් දුකක සහ සතුටක පැහැයකින්.
කියරොස්ටාමි එක තැනකදි කියපු මේ අදහසට මම ගොඩක් කැමතියි.
"I can watch films and say how technically beautiful they are, but I'm not impressed by any technicality."
එයාට කුරසොවයි, රායිවයි, බර්ග්මාන්වයි, තර්කොව්ස්කිවයි එහෙදි හම්බවෙන්න කියල මම ප්‍රාර්ථනා කරනවා.

සුමුදු අතුකෝරල

Monday, May 30, 2016

ආදරය කරන්න දන්නෙ නැති අය යුද්දෙ කරනවා

"ආදරය කරන්න දන්නෙ නැති අය යුද්දෙ කරනවා"


මේ අදහස කියවුනේ ළඟදි නරඹපු  අතික් රහිමි (Atiq Rahimi) විසින් කරපු “Patience stone” චිත්රපටියේ ලස්සන ගොල්ශිෆෙ ෆර්හානි ගෙ දෙබසක

"ඇගේ ඇස අග" චිත්රපටිය නරඹලා ඇවිත් හිතට කරදර දීපු අදහස් එක්ක ඉද්දි තමයි “Patience stone”  චිත්රපටිය බලන්න ලැබුනෙත්. මේ සටහන ලියන්න හිතුනේ ඊට පස්සෙයි.

ආදරය හෝ ආශාව යන සංකල්ප මිනිස් ඉතිහාසයෙ ඉඳන් කවදාවත් වෙනස් නොවී පැවතගෙන ආපු මිනිස් හෝ සත්ව සංහතියෙම කොටසක්. මිනිස් සම්බන්ධතා විවිධාකාරී වෙන්න පුළුවන්. ඔයාගේ ආත්මයම සුණුවිසුණු කරන ආදරයේ හෝ ආශාවේ පරමාදර්ශය ඔබට දැනටමත් මුණගැහිලා ඇති නැත්නම් අනාගතයේදි මුණගැහෙන්නත් නොගැහෙන්නත් පුළුවන්. ඉතින් එහෙම තැනකදි ඔයාව සුළිසුළඟට අහුවෙන පුළුන් කැටියක් වගේ ගහගෙන ගිහින් ගිනිගන්න ඉඩ තියෙනවා. ඒ අකරතැබ්බය සාධාරණ හෝ අසාධාරණ ලෙස නම්කරන්න ඔබ කිසිම කෙනෙකුට සුදුසුකමක් නැහැ කියලයි මට හිතෙන්නේ. හරි හෝ වැරැද්ද තීරණය කරන්න පුළුවන් ඔබටම විතරයි. සමහර වෙලාවට ඔබට වුණත් බැරිවෙන්න පුළුවන්.

අපි සංස්කෘතියක් හෝ සදාචාරමත් පැවැත්මක් විදිහටම අගක් මුලක් හොයාගන්න බැරිව අතරමං වුණ රටක්. සදාචාරවත් සමාජයක් වශයෙන් ලොකු ලේබල් ගහගෙන අපි පරණ මඩගොහොරුවෙම එරෙනවා. ඉතින් අපි අර කව්දෝ කිව්ව වගේ අවුරුදු ශතවර්ශ ගානක ඉඳලම දියුණුවෙමින් පවතින රටක්. මම හඳගමගෙ සිනමාත්මක මැදිහත් වීමට කැමති එයා සිනමාකරුවෙක් විදිහට අපේ සමාජය තුවාලකරලා ඇතුළට එබිල බලන නිසයි. සියුම්ව සැතකින් කපා විවෘත නොකර හරියටම රෝගය අඳුරගන්න බැහැ. රෝගය අඳුර ගත්තත් නැතත් අඩුම ගානේ තුවාල කරපුවම රිදෙන එක වුණත් හොඳ දෙයක්. හැමදාම සිවිය අත ගගා ලස්සනයි හරි හොඳයි කිය කිය ඉඳලම දැන් ඇති නැද්ද?

චිත්‍රපටිය ඇතුළෙ හඳගම යෝජනා කරන්නේ යුද්ද නොකර ආදරය කරමු කියන අදහස කියලයි මට හිතෙනේ. ගහමරානොගෙන තවත් මිනිහෙක්ගෙ සිතුවිළි, සම්බන්ධතා, විවෘතව අවබෝධ කරගැනීමට හැමෝටම තමන්ගේ මමත්වය පැත්තකින් තියල ආදරණීය වෙන්න වෙයි. ගැහැණියෙක් මිනිහෙක් අතරෙ තියෙන ආදරයක් ගැන නෙමෙයි මම කියන්නේ, මනුස්සයෙක් තවත් මනුස්සයෙක් වෙත දක්වන ආදරය සහ මානුශික බව ගැන.

මේ අතරෙම මට හරි සතුටක් දැනුණා හඳගමගෙ සිනමා ප්‍රකාණ විදිය ගැන. නියොන් එළි, පාවෙලා යන කැමරා රූප, නවීන සමාජයේ අඩුම කුඩුම, අලුත් විදිහෙ (අපිට) සංගීත මුසුවත් එක්ක එයා චිත්‍රපටිය ඇතුළට ගේන නැවුම් අදහස් හඳගම සිනමාකරුවෙක් විදිහට අනාගතයට යන්න සැරසිලයි ඉන්නේ. රූප වලින් කියන්න බැරි දේවල් ටික චිත්‍රපටිය පුරාම අමුතු පැහැයක් විදිහට මුසු කරන සංගීතය ගැන චිත්‍රාල් ට සුබපතන්නම ඔනේ. චිත්‍රපටියෙ ලොකු චරිත එක්ක හැපෙමින් නොනවතින අරගලයක යෙදෙන සඳලිගෙ චරිතයෙ "ඇට්ටර" ගතියත්, රාදිකාගෙ චරිතය ඇතුළෙ හඳගම විසින් නිධන් කරන ලද හැමදෙයක්මත්  චිත්‍රපටිය තුළ ගලායාම ගැන ලොකු වගකීමක් දරන නේද කියල මට අවසානයෙදි හිතුනා. 

ඇගේ ඇස අග ලංකාවෙ, ලංකාව ගැන,  ලංකාවෙ මිනිස්සු ගැන කරපු චිත්‍රපටියක්. ඉතින් මට “Elegy” මෙතෙන්ට අදාළම නැහැ.


සුමුදු අතුකෝරල

Thursday, November 13, 2014

පිස්සු ජීවිතයකට චාල්ස් බුකොව්ස්කි ගෙන් අදහස් දහයක්

පිස්සු ජීවිතයකට චාල්ස් බුකොව්ස්කි ගෙන් අදහස් දහයක් 

1. නවතින්න එපා

"මට මුළු ලෝකයම ඕනේ. නැත්නම් කිසි දෙයක් එපා"
ඔබ සිහින දැකපු, ඔබ හිතන විදිහට ඔබට ඇත්තටම අයිති දෙය ලැබෙන තුරු කිසිම තැනක නතර නොවන්න. හොඳම දේ දිනාගන්න කටයුතු කරන්න. ඔබව සම්පූර්ණයෙන්ම සතුටු කරන දෙයක් ඇරෙන්න වෙන කිසිම දෙයක් බාර නොගෙන ඉන්න. ඔබේ සිහින සහ ඉලක්ක අතඇරල ලැබෙන දෙයක් බාර අරන් නවතින එක කිස්ම තෙරුමක් නැති දෙයක්. එහෙම කළොත්, ඒක ගැන ඔබට කවදා හරි දුක් වෙන්න වෙයි.

2. ඔබට ආදරය කරන්න

"මට කවදාවත් "මේ වගෙ වෙන්න ඔනේ" කියල හිතෙන  මිනිහෙක් හම්බ වෙල නැහැ. ඒක බොරු අදහසක් වුනත් වාසනාවන්ත අදහසක්"
කවුරුවත් සර්ව සම්පූර්ණ නැහැ. ඒක ගැන කිසිම සැකයක් නැහැ. එත් ඒක ගැන හිතමින් ඔබට බැට දී ගැනීමෙන් ඵලක් නැහැ. මට මෙහෙම කරන්න තිබුණා, අරහෙම කරන්න තිබුණා සිතමින් තමන්වම විචාරය කර ගනිමින් ඉන්න එක නවත්තන්න. තමන්ටම ටිකක් ආදරය කරන්න. ඒකෙන් අදහස් කරන්නෙ නැහැ ඔබේ වැරදි හදාගෙන ඉස්සරහට යන්න එපා කියල. මොනව වුනත්, ඔබ ගමන යන අතරේ ඔබේ ලොකුම රසිකයා ඔබවම කර ගන්න.

3. ජීවිතය උපරිමයෙන් විඳින්න

“නරක දෙය මරණය නෙමෙයි, මැරෙන කල් මිනිස්සු ගතකරන හෝ ගත නොකරන ජීවිතයයි.”
"සමහර මිනිස්සු කවදාවත් පිස්සු නටන්නෙ නැහැ. ඇත්තෙන් වගෙ අයගෙ ජීවිත මොනතරම් නම් අප්රසන්නද?"
ඔබට අහස් කිමිදුම් කරන්න ඔනෙ එත් කවදාවත් කරල නැද්ද? වැඩිය හිතන්න එපා පිම්මක් ගන්න. ඔබට කලා ඉතිහාසය ගැන උපාධියක් කරන්න ඔනේ එත් ඊට පස්සෙ මොකද කරන්නෙ කියල දන්නෙ නැද්ද? කමක් නැහැ ගිහින් ඒක ලියාපදින්චිවෙන්න. ඔයාට හම්බවෙන්නේ එකම එක ජීවිතයයි. ඒකෙ උපරිමය කරා යන්න. ගොඩක් පරක්කු වෙනකන් ඉන්න එපා දැන්මම පටන් ගන්න.

4. රිදෙන එකට බයවෙන්න එපා. රිද්දගන්නෙ නැතුව සතුට අත්විඳින්න අමාරුයි.

"ඔබට හරියටම ජීවත් වෙන්නනම් ඊට කළින් කීප පාරක් මැරෙන්නම වෙනවා"
වේදනාව, දුක, තරහ, පරාජිත හැඟීම්, පීඩාකාරී බව, වගේ පහත් හැඟීම් ගොඩක් අසතුටු දායකයි. වගේම වේදනාකාරීයි. ඒත් ඔබට වේදනාබර හැඟීම් ඔස්සේ ඇවිද නොගිහින් සුබවාදී හැඟීම් අගය කරන්න අමාරුයි. නිසා ඔබ අඝාද පතුළටම වැටී ඇති බවක් ඔබට දැනෙනවනම්, එතනින් තවත් පහළට වැටෙන්න දෙයක් නැහැ. ඔබ මේ මොහොතේ විඳින වෙදනාව ඉදිරියේදි ඔබ විඳින්න නියමිත සතුට ත්වත් රසවත් කරන බව දැනගන්න.


5. ඔබ ඔබම වෙන්න. හැම විදිහෙන්ම ඔබ ඔබේකම එළියට දාන්න.

"කිසිම කලාවක් නැතුව ත්රාසජනක දෙයක් කරනවට වඩා, කලාවක් ඇතුව කම්මැළි දෙයක් කරන එක හොඳයි"
ඔබ ඔබ වෙන්න බය වෙන්න එපා. බුකොව්ස්කි කවදාවත් තමන්ගෙ විදිහට ඉන්න බය වුනේ නැහැ. ඔයාගෙ ඇත්ත පාට පේන්න අරින්න. ඔබේ නියම පවෘර්ශය එළියට දාන්න. අනිත් මිනිස්සු ඔබව දකින්න කැමති විදිහට ඔබ, ඔබ නොවන කෙනෙක් විදිහට ඉන්නවට වඩා, ඔබ ඔබගේම විදිහට ඉන්න එක හොඳයි. කොහොමත් අනිත් මිනිස්සු මොන විදිහට හිතුවත් අපිට මොකද?

6. ඔබ හිතනවට වඩා ඔබ ශක්තිමත්

"සමහර වෙලාවට ඔබ උදේ අවදිවුන ගමන් ඔබට හිතෙනව ඇති මට මේකනම් කරගන්න බැරිවෙයි කියලා. ඒත් ඔබ ඇතුළෙන් හිනා වෙනවා....මතකද? ඔබට හැමදාම එහෙම හිතිල තියෙනවා"
ඔබ දන්නවා ජීවිතය කියන්නෙ අත්හදාබැලීම් ගොඩක්. මහන්සියෙන් වැඩ කරන්න වෙනවා. ඒත් ඔබ හැමදාමත් අමාරුකම් හරහා ගිහින් දිනනවා. ඔබ ඔබ හිතනවට වඩා ශක්තිමත් බව මතක තියා ගන්න. දරුණු දවසක් වුනත් ගත කරන්න ශක්තිය ප්රමාණවත්.

7. මැරෙන්න බයවෙන්න එපා.

"මම මාර දූතිය මගෙ වම් සාක්කුවෙ දාගෙන තමයි යන්නේ. මම ඉඳල හිටල එයාව සාක්කුවෙන් එළියට අරන් මෙහෙම අහනවා "ආහ් කෙල්ලේ ඔයාට කොහොමද? කවදද ඉතින් මාව ගෙනියන්න එන්නේ? මම ලෑස්තිවෙලා ඉන්නේ"
"මරණය ගැන දුක්වෙවී ඉන්න දෙයක් නැහැ. මලක් පිපෙනව වගේ දෙයක් ඇරෙන්න එක ගැන හිතන්න දෙයක් තවත් නැහැ"
මරණය වළක්වන්න බැරි දෙයක්. ඉතින් ඒක ගැන දුක් වෙලා වැඩක් නැහැ. ඔබ අන්තිමේදි යන තැන ගැන හිත හිත ඉන්නවට වඩා, ඔබට ලැබිල තියෙන අවස්තාව ගැන හිතන්න. මරණය ගැන දුක්වෙවී ඉන්නවට වඩා ජීවිතේ විඳින එක වටිනවා. අඩුම ගානේ කවද හරි ඔබට ගැන සතුටු වෙන්න පුළුවන්.

8. ඔබ ඔබව විශ්වාස කරන්න.

"මේ ලොකෙ තියෙන ප්රශ්ණෙ තමයි, යමක් කමක් තේරෙන අය තමන්වම විශ්වාස නැහැ"
ඔබ හිතනවට වඩා ඔබ වර්ණවත්. ඔබට කරන්න ඇති එකම දේ ඔබේ ඇත්තම දක්ශකම හොයාගෙන ඒක ඔප මට්ටම් කරන එකයි. ඔබ ගැන විශ්වාසය තියාගන්න. ඔබ දවසක් පුදුම වෙයි ඔබට කරන්න පුළුවන් තරම දැන ගත්තම.

9. හුදකලාව වඩා දරුණු දේවල් තව ගොඩක් තියෙනවා.

"හුදකලාව වඩා නරක දේවල් තව ගොඩක් තියෙනවා. හැබැයි ඒක තේරුම් ගන්න සෑහෙන කාලයක් යනවා. ඒවගේම තේරුම් ගන්න පුළුවන් වෙනකොට ප්රමාද වැඩියි. ප්රමාදය තමයි වෙන්න තියෙන නරක දේ"
"මම අනිත් මිනිස්සුන්ව නුරුස්සන කෙනෙක් නෙමෙයි. මම ගැහැණුන්ව නුරුස්සන කෙනෙකුත් නෙමෙයි. ඒත් මම තනියම ඉන්න කැමතියි. තනියම වාඩිවෙලා දුමක් ඇදලා අඩියක් ගහන එක ඉතාම සිත් ගන්නාසුළු දෙයක්. මම හැමතිස්සෙම මගේ හොඳම යාළුවා."
තනිවෙන්න බයහිතෙන්න පුළුවන්. පිරිසක් එක්ක ඉන්න එක ඉන්න එක ආරක්ශාකාරී හැඟීමක් ඇති කරන්න පුළුවන්. ඒත් ඊට වඩා නරක දේවල් තියෙනවා. තනිකම ගැන හිතමින් ඉන්නවට වඩා වෙලාව වෙන වදගත් සුන්දර දෙයක් වෙනුවෙන් යොදවන්න පුළුවන්. පිට අය නැතුව ඔබවම අගය කරගන්න ඉගෙන ගන්න. ඔබට තනියම ඉන්න තියෙන වෙලාවෙ වටිනාකම තේරුම් ගන්න.

10. ජීවිතය ගලනවා ඒක ගැන ගොඩක් කරදර වෙන්න එපා.

"සමහර වෙලාවට සින්ක් එකට චූ කරන්න වෙනවා"
නොහිතන වෙලාවලදි පිස්සු හැදෙන දේවල් වෙන්න පුළුවන්. ඒක ජීවිතේ හැටි. සුදුසුම දේ ගැන හිතමින් ඉන්න එපා. සමහරවෙලාවට ඒකෙන් එළියට ඇවිත් බලන්න වෙනවා. හැමදෙයක් ගැනම ඔනෙවට වඩා හිතන්න යන්න එපා. සමහරවෙලාවල් වල්දි ඔබට කරන්න තියෙන එකම දේ ඔහේ සතුටින් ඉන්න එක.

(Charles Bukowski’s Top 10 Tips for Living a Kick-Ass life by Mind openerz.)
 සුමුදු අතුකෝරල